หมัดหมาและหมัดแมว (Ctenocephalides canis และ Ctenocephalides felis) เป็นแมลงไม่มีปีกในอันดับ Siphonaptera ที่เป็นปรสิตภายนอกดูดเลือดสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเป็นอาหาร
ลักษณะทางชีวภาพและพฤติกรรม
หมัดมีลำตัวแบนด้านข้างและขาหลังที่แข็งแรงเหมาะสำหรับกระโดด ตัวเต็มวัยอาศัยและดูดเลือดบนตัวสัตว์เลี้ยง ขณะที่ไข่ ตัวอ่อน และดักแด้มักพบหลุดร่วงและสะสมอยู่ในพรม เบาะโซฟา และผ้าปูที่นอนภายในบ้าน
ความสำคัญทางสาธารณสุข
หมัดกัดทำให้เกิดอาการคันและปฏิกิริยาภูมิแพ้ผิวหนังทั้งในสัตว์เลี้ยงและมนุษย์ นอกจากนี้ยังเป็นพาหะตัวกลางของพยาธิตืดบางชนิดที่สัตว์เลี้ยงอาจได้รับหากกลืนหมัดที่ติดเชื้อเข้าไปขณะเลียขน
หลักการควบคุมทางวิชาการ
การควบคุมต้องดำเนินการพร้อมกันทั้งบนตัวสัตว์เลี้ยงด้วยผลิตภัณฑ์กำจัดหมัดเฉพาะทาง และในสิ่งแวดล้อมภายในบ้าน โดยเฉพาะพรมและเบาะที่เป็นแหล่งสะสมไข่และตัวอ่อน เนื่องจากวงจรชีวิตส่วนใหญ่ของหมัดเกิดขึ้นนอกตัวสัตว์เลี้ยง การกำจัดเฉพาะบนตัวสัตว์จึงไม่เพียงพอต่อการควบคุมระยะยาว
สรุป
หมัดหมาแมวต้องควบคุมทั้งบนตัวสัตว์เลี้ยงและสิ่งแวดล้อมพร้อมกัน เนื่องจากวงจรชีวิตส่วนใหญ่กระจายอยู่ในสิ่งแวดล้อมมากกว่าบนตัวสัตว์
